Preambuła
Naczelną zasadą wszystkich działań podejmowanych przez personel Specjalistycznej
Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej dla Młodzieży w Łodzi jest działanie dla dobra
dziecka/ucznia
i w jego najlepszym interesie. Pracownik Poradni traktuje dziecko/ucznia z szacunkiem
oraz uwzględnia jego potrzeby. Niedopuszczalne jest stosowanie przez pracownika
wobec dziecka/ucznia przemocy w jakiejkolwiek formie. Pracownik Poradni, realizując
te cele, działa w ramach obowiązującego prawa, przepisów wewnętrznych Poradni
oraz swoich kompetencji.
Niniejszy standard ochrony dzieci/uczniów przed krzywdzeniem określa procedury
interwencji, działania profilaktyczne, edukacyjne, zasady zapobiegania krzywdzeniu
dzieci/uczniów, a w sytuacji, gdy do krzywdzenia doszło – określa zasady zmniejszenia
rozmiaru jego skutków poprzez prawidłową i efektywną pomoc dziecku/uczniowi oraz
wskazuje odpowiedzialność osób zatrudnionych w Poradni za bezpieczeństwo
dzieci/uczniów uczęszczających do placówki.
Niniejsze Standardy ochrony małoletnich przed krzywdzeniem zostały opublikowane
na stronie internetowej Poradni. Są promowane wśród całego personelu, rodziców
i dzieci/uczniów uczęszczających do Poradni. Poszczególne grupy małoletnich są
z poniższymi Standardami aktywnie zapoznawane poprzez prowadzone działania
edukacyjne i informacyjne.
Słowniczek – wyjaśnienie terminów
Ilekroć w niniejszym dokumencie, bez bliższego określenia, jest mowa o:
1) personelu – należy przez to rozumieć każdego pracownika Poradni bez względu
na formę zatrudnienia, w tym współpracownika, stażystę, wolontariusza lub inną
osobę, która z racji pełnionej funkcji lub zadań ma (nawet potencjalny) kontakt
z dziećmi/uczniami;
2) dziecku/uczniu – należy przez to rozumieć każdą osobę do ukończenia 18 roku
życia (w przypadku uczniów z niepełnosprawnością do 24 roku życia,
a wychowanków z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu głębokim do
ukończenia 25 roku życia);
1
3) opiekunie dziecka/ucznia – należy przez to rozumieć jego rodzica lub opiekuna
prawnego, którym jest również rodzic zastępczy;
4) zgodzie rodzica – należy przez to rozumieć zgodę obojga z rodziców
dziecka/ucznia;
5) krzywdzeniu dziecka/ucznia – należy przez to rozumieć popełnienie czynu
zabronionego lub czynu karalnego na szkodę dziecka/ucznia przez jakąkolwiek
osobę, w tym członka personelu placówki, lub zagrożenie dobra dziecka/ucznia,
w tym jego zaniedbywanie;
6) instytucji – należy przez to rozumieć każdą instytucję świadczącą usługi
dzieciom/uczniom lub działającą na rzecz dzieci/uczniów;
7) osobie odpowiedzialnej za standardy małoletnich – należy przez to rozumieć
wyznaczonego przez kierownictwo placówki pracownika odpowiedzialnego za
realizację Standardów ochrony dzieci/uczniów przed krzywdzeniem w placówce;
8) danych osobowych dziecka/ucznia – należy przez to rozumieć wszelkie
informacje umożliwiające identyfikację dziecka/ucznia, a w odniesieniu do
konkretnego, zidentyfikowanego dziecka/ucznia/wychowanka – wszelkie
informacje o nim.
Rozdział I
Rozpoznawanie i reagowanie na czynniki ryzyka krzywdzenia dziecka/ucznia.
§ 3.
Rekrutacja personelu Poradni odbywa się zgodnie z zasadami bezpiecznej
rekrutacji personelu.
Personel zna i stosuje zasady bezpiecznych relacji personel – dziecko/uczeń
ustalone w Poradni
Personel Poradni posiada wiedzę na temat czynników ryzyka i symptomów
krzywdzenia dzieci/uczniów i zwraca na nie uwagę w ramach wykonywanych
obowiązków.
2
Personel Poradni monitoruje sytuację i dobrostan dziecka/ucznia.
W przypadku zidentyfikowania czynników ryzyka, pracownicy Poradni podejmują
rozmowę z rodzicami/ opiekunami prawnymi, przekazując informacje na temat
dostępnej oferty wsparcia i motywując ich do szukania dla siebie pomocy.
Rozdział II
Zasady reagowania na przypadki podejrzenia, że małoletni doświadcza
krzywdzenia
§ 4.
W przypadku powzięcia przez pracownika Poradni podejrzenia, że dziecko/uczeń jest
krzywdzone, pracownik ma obowiązek poinformowania dyrektora lub wyznaczonego
pracownika w Poradni.
§ 5.
Po uzyskaniu informacji, dyrektor lub wyznaczony pracownik Poradni wzywa
opiekunów dziecka/ucznia, którego krzywdzenie podejrzewa i informuje ich
o podejrzeniu. W przypadku, gdy podejrzenie krzywdzenia dotyczy
ucznia/wychowanka pełnoletniego, co do którego nie zapadło postanowienie o jego
ubezwłasnowolnieniu, poinformowanie rodziców oraz podjęcie innych czynności
opisanych w niniejszych Standardach jest możliwe tylko po uzyskaniu pisemnej
zgody takiego ucznia.
Obowiązek uzyskania zgody pełnoletniej, nieubezwłasnowolnionej ofiary krzywdzenia
nie jest wymagany dla poinformowania właściwych organów (Policja, prokuratura) w
sytuacji, gdy domniemanekrzywdzenie ma formę przestępstwa ściganego z urzędu.
Wyznaczony przez dyrektora Poradni pracownik sporządza opis sytuacji na podstawie
rozmów z dzieckiem/uczniem, nauczycielami, wychowawcą i rodzicami
oraz opracowuje plan pomocy małoletniemu z zastrzeżeniem § 6.
Plan pomocy małoletniemu powinien zawierać wskazania dotyczące:
a) podjęcia przez Poradnię działań w celu zapewnienia dziecku/uczniowi
bezpieczeństwa, w tym zgłoszenie podejrzenia krzywdzenia do odpowiedniej
instytucji,
b) wsparcia, jakie zaoferuje dziecku/uczniowi Poradni,
3
c) skierowania dziecka/ucznia do specjalistycznej placówki pomocy, jeżeli istnieje
taka potrzeba.
§ 6.
W uzasadnionych Dyrektor lub wyznaczony pracownik może powołać zespół
interwencyjny, w skład którego mogą wejść: pedagog, psycholog, wychowawca
dziecka/ucznia/wychowanka lub inni pracownicy.
Zespół interwencyjny sporządza plan pomocy małoletniemu, spełniający wymogi
określone w § 5 pkt 3 niniejszych Standardów.
W przypadku, gdy podejrzenie krzywdzenia zgłoszą rodzice/opiekunowie
dziecka/ucznia, dyrektor Poradni jest zobowiązany powołać zespół interwencyjny.
Zespół, o którym mowa w punkcie 3, wzywa rodziców/opiekunów dziecka/ucznia
na spotkanie wyjaśniające, podczas którego może zaproponować zdiagnozowanie
zgłaszanego podejrzenia w zewnętrznej, bezstronnej instytucji. Ze spotkania
sporządza się notatkę.
§ 7.
Sporządzony przez zespół interwencyjny plan pomocy małoletniemu wraz
z zaleceniem współpracy rodzicom/opiekunom.
Przy jego realizacji przedstawiany jest Przewodniczący zespołu interwencyjnego
informuje rodziców/opiekunów o obowiązku Poradni – jako instytucji – zgłoszenia
podejrzenia krzywdzenia małoletniego do odpowiedniej instytucji (prokuratura, policja
lub sąd rodzinny, ośrodek pomocy społecznej bądź przewodniczący zespołu
interdyscyplinarnego – procedura „Niebieskiej Karty” – w zależności od
zdiagnozowanego typu krzywdzenia i skorelowanej z nim interwencji).
Uwaga! Pracownicy pedagogiczni Poradni uczestniczą w realizacji procedury
„Niebieskiej Karty”, w tym uprawnieni są do samodzielnego jej wszczynania,
jeżeli powezmą podejrzenie, że małoletni doświadcza przemocy domowej.
Po poinformowaniu rodziców/opiekunów małoletniego – dyrektor Poradni składa
zawiadomienie o podejrzeniu przestępstwa do prokuratury/policji lub wniosek
o wgląd w sytuację rodziny do sądu rejonowego, wydziału rodzinnego i nieletnich,
ośrodka pomocy społecznej lub przesyła formularz „Niebieska Karta – A” do
przewodniczącego zespołu interdyscyplinarnego.
4
Dalszy tok postępowania leży w kompetencjach instytucji wskazanych w punkcie
W przypadku, gdy podejrzenie krzywdzenia zgłosili rodzice/opiekunowie
małoletniego, a podejrzenie to nie zostało potwierdzone – dyrektor Poradni
informuje o tym fakcie rodziców/opiekunów dziecka/ucznia na piśmie.
§ 8.
Z przebiegu interwencji sporządza się kartę interwencji, której wzór stanowi
Załącznik nr 3 do niniejszych Standardów. Kartę tę załącza się do dokumentacji
dziecka/ucznia w Poradni.
Wszyscy pracownicy Poradni i inne osoby, które w związku z wykonywaniem
obowiązków służbowych, podjęły informację o krzywdzeniu dziecka/ucznia lub
informacje z tym związane, są zobowiązani do zachowania tych informacji
w tajemnicy, wyłączając informacje przekazywane uprawnionym instytucjom
w ramach działań interwencyjnych.
Rozdział III
Zasady ochrony wizerunku dziecka/ucznia i danych osobowych małoletnich § 9.
Poradnia, uznając prawo dziecka/ucznia do prywatności i ochrony dóbr osobistych,
zapewnia ochronę wizerunku dziecka/ucznia, zapewnia najwyższe standardy
ochrony danych osobowych małoletnich zgodnie z obowiązującymi przepisami
prawa.
§ 10.
Pracownikowi Poradni nie wolno umożliwiać przedstawicielom mediów utrwalania
wizerunku dziecka/ucznia (filmowanie, fotografowanie, nagrywanie głosu
dziecka/ucznia) bez pisemnej zgody rodzica lub jego opiekuna prawnego.
Niedopuszczalne jest podanie przedstawicielowi mediów danych kontaktowych do
opiekuna dziecka/ucznia – bez wiedzy i zgody tego opiekuna.
5
§ 11.
Upublicznienie przez pracownika Poradni wizerunku dziecka/ucznia utrwalonego
w jakiejkolwiek formie wymaga pisemnej zgody rodzica lub jego opiekuna prawnego.
Uwaga! Jeżeli wizerunek dziecka/ucznia stanowi jedynie szczegół całości, takiej
jak: zgromadzenie, krajobraz, publiczna impreza, zgoda rodzica lub opiekuna
prawnego na upublicznienie wizerunku dziecka/ucznia nie jest wymagana.
Rozdział IV
Zasady bezpiecznego korzystania z Internetu i mediów elektronicznych
w Poradni
§ 12.
Poradnia, zapewniając dzieciom/uczniom dostęp do Internetu, podejmuje działania
zabezpieczające małoletnich przed dostępem do treści, które mogą stanowić
zagrożenie dla ich prawidłowego rozwoju. W szczególności instaluje i aktualizuje
oprogramowanie zabezpieczające. Zasady bezpiecznego korzystania z Internetu
i mediów elektronicznych stanowią Załącznik nr 5 do niniejszych Standardów.
Na terenie Poradni, w czasie zajęć, dostęp dziecka/ucznia do Internetu możliwy
jest tylko pod nadzorem pracownika Poradni.
W przypadku gdy dostęp do Internetu w Poradni realizowany jest pod nadzorem
pracownika Poradni, jest on zobowiązany informować dzieci/uczniów o zasadach
bezpiecznego korzystania z Internetu oraz czuwać nad ich bezpieczeństwem
podczas korzystania z Internetu w czasie zajęć.
§ 13.
Dyrektor Poradni zobowiązany jest do zapewnienia właściwego zabezpieczenia
sieci przed niebezpiecznymi treściami, poprzez instalację i aktualizację
odpowiedniego oprogramowania.
Rozdział V
Monitoring stosowania Standarów Ochrony Małoletnich przed krzywdzeniem
§ 14.
6
Dyrektor wyznacza pracownika odpowiedzialnego za realizację (w tym
upowszechnianie) Standardów Ochrony Małoletnich przed krzywdzeniem
w Poradni.
Pracownik, o którym mowa w punkcie 1, jest odpowiedzialny za monitorowanie
realizacji Standardów oraz proponowanie zmian w Standardach, w szczególności
mających na celu dostosowanie do aktualnie obowiązujących przepisów prawa
oraz potrzeb placówki.
0
Na podstawie przeprowadzonej ankiety, osoba odpowiedzialna za realizację
Standardów Ochrony Małoletnich sporządza raport z monitoringu, który następnie
przekazuje dyrektorowi Poradni.
Dyrektor Poradni na podstawie otrzymanego raportu wprowadza do Standardów
niezbędne zmiany i ogłasza je pracownikom, dzieciom/uczniom i ich
rodzicom/opiekunom.
Rozdział VI
§ 15.
Obowiązujące procedury zgłaszania podejrzenia oraz podejmowania interwencji
w sytuacji zagrożenia bezpieczeństwa dziecka/ucznia.
Polska procedura karna nakłada obowiązek zawiadomienia organów ścigania
o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu – art. 304 § 1 k.p.k
Przestępstwa wobec osoby najbliższej, które można zgłosić na policji lub
w prokuraturze to: ” znęcanie się fizyczne lub psychiczne nad osobą najbliższą
lub nad inną osobą pozostającą w stałym lub przemijającym stosunku zależności
od sprawcy albo nad małoletnim lub osobą nieporadną ze względu na jej stan
psychiczny lub fizyczny” – art. 207 k.k.
7
Zgodnie z art. 572 kodeksu postępowania cywilnego każdy, komu znane
jest zdarzenie uzasadniające wszczęcie postępowania z urzędu, obowiązany
jest zawiadomić o nim sąd rodzinny. Obowiązek ten ciąży przede
wszystkim na prokuratorach, notariuszach, komornikach, organach samorządu
i administracji
rządowej,
ośrodkach pomocy
organach Policji, placówkach oświatowych,
społecznej
oraz
organizacjach
i
zakładach
zajmujących się opieką and małoletnimi lub osobami psychicznie chorymi.
Osoby, które w związku z wykonywaniem swoich obowiązków służbowych lub
zawodowych, powzięły podejrzenie o popełnieniu ściganego z urzędu
przestępstwa z użyciem przemocy domowej, mają obowiązek niezwłocznego
zawiadomienia o tym Policji lub prokuratora – art. 12 ustawy o przeciwdziałaniu
przemocy domowej. Obowiązek ten mają także osoby będące świadkami
przemocy domowej, które powinny zawiadomić o tym Policję, prokuratora lub inny
podmiot działający na rzecz przeciwdziałania przemocy domowej.
Interwencję powinna inicjować osoba/instytucja, która rozpoznała sygnały
świadczące o występowaniu przemocy wobec dziecka/ ucznia – ma to realne
przełożenie na jakość informacji, które pochodzą bezpośrednio od osoby
krzywdzonej lub świadka przemocy oraz szybkość działania, co zwiększa szanse
efektywności podejmowanych działań.
W przypadku, gdy przestępstwo popełniono wobec małoletniego placówka, która
powzięła taką informację, sporządza zawiadomienie o możliwości popełnienia
przestępstwa i przekazuje je do właściwej miejscowo policji lub prokuratury.
Jeżeli opiekun/opiekunowie małoletniego zaniedbuje/ą jego potrzeby
psychofizyczne lub rodzina jest niewydolna wychowawczo, należy poinformować
właściwy ośrodek pomocy społecznej o potrzebie pomocy rodzinie i obserwować
dziecko z zachowaniem wzmożonej czujności. Jeśli zachodzi uzasadniona
potrzeba wszczęcia postępowania z urzędu, konieczne jest powiadomienie sądu.
8
W przypadku stwierdzonej przemocy domowej / zaniedbania noszącego
znamiona przemocy ze strony opiekunów wobec małoletniego, zachodzi
konieczności wszczęcia procedury Niebieskiej Karty.
Podmiotami upoważnionymi do wszczęcia procedury Niebieskie Karty zgodnie
z § 2 ust. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 września 2023 r w sprawie
procedury „Niebieskiej Karty” oraz wzorów formularzy „Niebieska Karta” są:
- funkcjonariusze Policji,
- pracownicy socjalni jednostek organizacyjnych pomocy społecznej,
- pracownicy socjalni specjalistycznych ośrodków wsparcia dla osób
doznających przemocy domowej, - asystenci rodziny,
- nauczyciele wychowawcy będący wychowawcami klasy lub
nauczyciele znający sytuację domową małoletniego, - osoby wykonujące zawód medyczny, w tym lekarze, pielęgniarki, położne
lub ratownicy medyczni, - przedstawiciele gminnych komisji rozwiązywania problemów alkoholowych,
- pedagodzy, psycholodzy lub terapeuci, będący przedstawicielami
podmiotów wskazanych w art. 9a ust 3 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy
domowej z dnia 29 lipca 2005 r.
Niebieska Karta – A to formularz wypełniany przez w/w podmioty w przypadku
stwierdzenia przemocy domowej. Wszczyna on procedurę Niebieskie Karty, która
stanowi ogół czynności podejmowanych i realizowanych w związku
z uzasadnionym podejrzeniem zaistnienia przemocy domowej. Procedura oferuje
współpracę interdyscyplinarną pracowników różnych instytucji, opracowując plan
pomocy – właściwym organem do takich działań jest Zespół Interdyscyplinarny,
koordynujący pracę systemową na rzecz przeciwdziałania przemocy domowej.
Zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 6 września 2023 r w sprawie
procedury „Niebieskie Karty” oraz wzorów formularzy “Niebieska Karta”
wypełniony przez uprawniony podmiot formularz Niebieska Karta – A jest
9
przekazywany niezwłocznie, nie później niż w terminie 5 dni roboczych do
Zespołu Interdyscyplinarnego w Łodzi z siedzibą przy ul. Tramwajowej 21.
Po przekazaniu formularza, ze środowiskiem dotkniętym przemocą domową
pracę prowadzi grupa diagnostyczno – pomocowa, której podstawowy skład
stanowi pracownik socjalny z Wydziału Przeciwdziałania Przemocy Domowej
mieszczącego się przy ul. Tramwajowej 21 oraz dzielnicowy właściwego rejonowo
Komisariatu Policji.
Jeśli sytuacja tego wymaga, skład grupy może być poszerzony o osoby wskazane
w ustawie o przeciwdziałaniu przemocy domowej, mające znaczenie przy
realizacji działań pomocowych dla dziecka i jego rodziny.
Rozdział VII
§ 16.
Dane kontaktowe instytucji i organizacji, które zajmują się interwencją i pomocą
w sytuacjach krzywdzenia dzieci (policja, sąd rodzinny, centrum interwencji
kryzysowej, ośrodek pomocy społecznej, placówki ochrony zdrowia) oraz
zapewnia do nich dostęp wszystkim pracownikom.
Zespół Interdyscyplinarny w Łodzi – siedziba przy Wydziale Przeciwdziałania
Przemocy Domowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej ul. Tramwajowa 21
e-mail : zi@mops.lodz.pl
tel. 42 6765410/do13/
Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Łodzi, ul. Kilińskiego 102/102a – pomaga
w sprawach socjalnych, bytowych i prawnych, może też udzielić wsparcia psychologa
i pedagoga.
10
Fundacja Ktoś ul. Rydza Śmigłego 70 – program: Ktoś dla kobiet – wsparcie dla kobiety
doświadczających przemocy z terenu Łodzi. Fundacja oferuje bezpłatną pomoc
psychologów, prawników oraz weekendowe warsztaty i grupy wsparcia.
tel: 536029559 lub 42 2081109
e-mail: ktosdlakobiet@gmail.com
Telefon Zaufania od poniedziałku do piątku w godzinach 20:00 – 8:00,
w soboty, niedziele i święta całodobowo
tel. 19288
Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie” Niebieska Linia”
tel. 22 668 70 00 lub 116 123
Linia Pomocy Pokrzywdzonym – ogólnopolski telefon dla osób pokrzywdzonych
przestępstwem, a także osób dotkniętych przemocą domową, próbami samobójczymi
i dla dzieci potrzebujących wsparcia.
Tel. 48222 309900
Fundacja Feminoteka – wsparcie dla kobiet doświadczających przemocy, także dla
osób transseksualnych.
tel. 888 88 33 88
Fundacja Ocalenie – wsparcie dla migrantek i migrantów doświadczających przemocy/i
dyskryminacji Łódź ul. Piramowicza 9/2 – pomoc dla cudzoziemców także w obszarze
przemocy.
Ośrodek Interwencji Kryzysowej przy Miejskim Centrum Terapii i Profilaktyki
Zdrowotnej Łódź ul. Niciarniana 41 – programy korekcyjno – edukacyjne
i psychologiczno – terapeutyczne dla sprawców przemocy domowej i grupy wsparcia
dla osób doznających przemocy domowej.
tel. 800 112 800 (bezpłatny, czynny całodobowo) lub tel. 42 630 11 02
Fundacja Wsparcia Psychospołecznego / Lokalizacja:
11 - Piotrkowska 270 lok. 422
- Strzelców Kaniowskich 71
- Zbożowa 9
Możliwe wizyty domowe w uzasadnionych przypadkach.
Tel 794430463
Fundacja Słonie na Balkonie – wsparcie dla rodzin dotkniętych kryzysem,
szczególnie dla rodziców i opiekunów, którzy szukają pomocy dla dziecka
w kryzysie.
Tel. 800 800 602 – od poniedziałku do piątku między 15.00 – 19.00
Specjalistyczny Ośrodek Wsparcia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie, ul. Franciszkańska
85 – placówka całodobowa, dysponująca miejscami noclegowymi dla osób dotkniętych
przemocą (bez skierowania i bez względu na dochód); oferuje bezpłatną,
kompleksową pomoc schroniskową, terapeutyczną, pedagogiczną, socjalną,
medyczną i prawną.
Prokuratura Okręgowa w Łodzi, ul. Kilińskiego 152 – można tam złożyć zawiadomienie
o przestępstwie i poprosić o udzielenie podstawowej informacji prawnej.
Komisariaty Policji Komendy Miejskiej Policji w Łodzi:
I KMP, ul. Sienkiewicza 28/30;
II KMP, ul. Ciesielska 27;
III KMP, ul. Armii Krajowej 33;
IV KMP, ul. Kopernika 29/31;
V KMP, ul. Organizacji WiN 60;
VI KMP, ul. Wysoka 45;
VII KMP, ul. 3 Maja 43;
VIII KMP, ul. Wólczańska 250.
Podczas wizyty w komisariacie można złożyć zawiadomienie o przestępstwie
i poprosić o udzielenie podstawowej informacji prawnej.
12
Sądy - Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, VII i VIII Wydział Rodzinny
i Nieletnich, al. Kościuszki 107/109; - Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi, V Wydział Rodzinny i Nieletnich, ul.
Kopcińskiego 56.
W sądach można złożyć pozew w sprawach rodzinnych lub wniosek dotyczący spraw
opiekuńczych wobec dzieci.
Miejska Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Łodzi: - Łódź-Bałuty, Łódź-Śródmieście, Łódź-Widzew – ul. Zachodnia 47, pokój: 113,
I piętro; - Łódź-Polesie, Łódź-Górna – ul. Krzemieniecka 2b, pokój: 114, I piętro.
Jeżeli przemocy towarzyszy picie alkoholu, można zwrócić się do Komisji z wnioskiem
o skierowanie sprawcy przemocy na leczenie odwykowe lub uzyskać inną pomoc
związaną z nadużywaniem przez niego alkoholu.
Rozdział VIII
§ 17.
Dostępność informacji dla dzieci na temat możliwości uzyskania pomocy
w trudnej sytuacji, w tym numery bezpłatnych telefonów zaufania dla dzieci
i młodzieży.
Dziecięcy telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka
Tel. 800121212
Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę
Tel. 116111
Fundacja Słonie na Balkonie
Tel. 800800602 – od poniedziałku do piątku 15 – 19 / pomoc dla dziecka w kryzysie
13
Pomoc psychologiczna dla dzieci i młodzieży na terenie Łodzi: - Środowiskowe Centrum Zdrowia Psychicznego dla Dzieci i Młodzieży przy ul.
Mielczarskiego 35, - Centrum Środowiskowej Opieki Psychologicznej dla Dzieci Al. Kościuszki 39,
- Poradnia Psychologiczna Fundacji Gajusz ul. Piotrkowska 17,
- Poradnia Psychologiczna dla Dzieci Fundacji z Aspi-Racjami ul. Obywatelska
57, - Poradnia Psychologiczna dla Dzieci ul. Sterlinga 27/29,
- Centrum Medyczne Centermed – Poradnia Psychologiczna dla Dzieci i
Młodzieży Al. Piłsudskiego 157, - Fundacja Słonie na Balkonie ul. Kościuszki 39,
- Poradnia Diagnozy i Terapii FAS przy ul. Cieszkowskiego 6 w Łodzi.
Dostępność informacji dla dzieci/uczniów na temat możliwości uzyskania pomocy
w trudnych sytuacjach, w tym numery bezpłatnych telefonów zaufania dla dzieci
i młodzieży, stanowią Załącznik 12 do niniejszych Standardów.
Rozdział IX
Przepisy końcowe
§ 18.
Niniejsze Standardy Ochrony Małoletnich przed krzywdzeniem wchodzą w życie
z dniem ogłoszenia.
Ogłoszenie Standarów następuje poprzez wywieszenie na tablicy ogłoszeń lub
w innym widocznym miejscu w siedzibie (nazwa placówki) lub poprzez przesłanie
tekstu Standardów pracownikom i rodzicom dzieciom/uczniom/wychowankom
drogą elektroniczną, lub zamieszczenie na stronie internetowej (nazwa placówki)
oraz wywieszenie w wersji skróconej – przeznaczonej dla dzieci/uczniów.
Relacje personelu Poradni
Każdy pracownik jest zobowiązany do utrzymywania profesjonalnej relacji z dziećmi
i każdorazowego rozważenia, czy jego reakcja, komunikat bądź działanie wobec
dziecka są adekwatne do sytuacji, bezpieczne, uzasadnione i sprawiedliwe wobec
innych dzieci. Każdy pracownik zobowiązany jest działać w sposób otwarty
i przejrzysty dla innych, aby zminimalizować ryzyko błędnej interpretacji swojego
zachowania.
II. Komunikacja z dziećmi
W komunikacji z dziećmi w pracownik zobowiązany jest:
a) zachować cierpliwość i szacunek,
b) słuchać uważnie dziecka i udzielać mu odpowiedzi adekwatnych do ich wieku
i danej sytuacji,
c) informować dziecko o podejmowanych decyzjach jego dotyczących, biorąc pod
uwagę oczekiwania dziecka,
28
d) szanować prawo dziecka do prywatności; jeśli konieczne jest odstąpienie od
zasady poufności, aby chronić dziecko, należy wyjaśnić mu to najszybciej jak to
możliwe; można też poprosić drugiego pracownika o obecność podczas takiej
rozmowy,
e) zapewniać dzieci, że jeśli czują się niekomfortowo w jakiejś sytuacji, wobec
konkretnego zachowania nauczycielowi/pracownikowi czy
słów,
mogą o tym powiedzieć
lub wskazanej osobie i mogą oczekiwać
odpowiedniej reakcji i/lub pomocy.
Pracownikowi zabrania się:
a) zawstydzania, upokarzania, lekceważenia i obrażania dziecka oraz
podnoszenia głosu na dziecko w sytuacji innej niż wynikająca
z bezpieczeństwa dziecka lub innych dzieci,
b) ujawniania jakichkolwiek informacji dotyczących dziecka wobec osób
nieuprawnionych, w tym wobec innych dzieci; obejmuje to wizerunek dziecka,
informacje o jego/jej sytuacji rodzinnej, ekonomicznej, medycznej, opiekuńczej
i prawnej,
c) zachowywania się w obecności dziecka w sposób niestosowny; obejmuje to
używanie wulgarnych słów, gestów i żartów, czynienie obraźliwych uwag,
nawiązywanie w wypowiedziach do aktywności bądź atrakcyjności seksualnej
oraz wykorzystywanie wobec dziecka relacji władzy lub przewagi fizycznej
(zastraszanie, przymuszanie, groźby).
III. Działania realizowane z dziećmi
Pracownik zobowiązany jest:
a) doceniać i szanować wkład dzieci w podejmowane działania, aktywnie je
angażować i traktować równo bez względu na ich płeć, orientację seksualną,
sprawność/niepełnosprawność, status społeczny, etniczny, kulturowy, religijny
i światopogląd,
b) unikać faworyzowania dzieci.
Pracownikowi zabrania się:
a) nawiązywania z dzieckiem jakichkolwiek relacji romantycznych lub
seksualnych, składania mu propozycji o nieodpowiednim charakterze; obejmuje
29
to także seksualne komentarze, żarty, gesty oraz udostępnianie nieletnim treści
erotycznych i pornograficznych bez względu na ich formę,
b) utrwalania
wizerunku
nieletniego
(filmowanie,
nagrywanie
głosu,
fotografowanie) dla potrzeb prywatnych; dotyczy to także umożliwienia osobom
trzecim utrwalenia wizerunków dzieci, jeśli dyrekcja Poradni nie została o tym
poinformowana, nie wyraziła na to zgody i nie uzyskała zgód
rodziców/opiekunów oraz samych dzieci,
c) proponowania nieletniemu alkoholu, wyrobów tytoniowych, nielegalnych
substancji, jak również używania ich w obecności małoletnich,
d) przyjmowania pieniędzy, prezentów od nieletnich, od rodziców/opiekunów
dziecka,
e) wchodzenia w relacje jakiejkolwiek zależności wobec dziecka lub
rodziców/opiekunów dziecka, zachowywania się w sposób mogący sugerować
innym istnienie takiej zależności i prowadzący do oskarżeń o nierówne
traktowanie bądź czerpanie korzyści majątkowych i innych – nie dotyczy to
okazjonalnych podarków związanych ze świętami w roku szkolnym, np.
kwiatów, prezentów składkowych czy drobnych upominków.
Wszystkie ryzykowne sytuacje, które obejmują zauroczenie dzieckiem przez
pracownika lub pracownikiem przez dziecko, muszą być raportowane dyrektorowi
placówki. Jeśli pracownik jest ich świadkiem, zobowiązany jest reagować
stanowczo, ale z wyczuciem, aby zachować godność osób zainteresowanych.
IV. Kontakt fizyczny z dziećmi
Jakiekolwiek przemocowe działanie wobec małoletniego jest niedopuszczalne.
Istnieją jednak sytuacje, w których fizyczny kontakt z dzieckiem może być stosowny
i
spełnia zasady bezpiecznego kontaktu: jest odpowiedzią na potrzeby dziecka
w danym momencie, uwzględnia wiek dziecka, etap rozwojowy, płeć, kontekst
kulturowy i sytuacyjny. Nie można jednak wyznaczyć uniwersalnej stosowności
każdego takiego kontaktu fizycznego, ponieważ zachowanie odpowiednie wobec
jednego dziecka może być nieodpowiednie wobec innego.
Pracownik zobowiązany jest:
a) kierować się zawsze swoim profesjonalnym osądem, słuchając, obserwując
i odnotowując reakcję dziecka, pytając je o zgodę na kontakt fizyczny (np.
przytulenie) i zachowując świadomość, że nawet przy jego dobrych intencjach
taki kontakt może być błędnie zinterpretowany przez dziecko lub osoby trzecie,
b) być zawsze przygotowanym na wyjaśnienie swoich działań,
c) zachować szczególną ostrożność wobec dziecka, które doświadczyło
nadużycia i krzywdzenia, w tym seksualnego, fizycznego bądź zaniedbania;
takie doświadczenia mogą czasem sprawić, że dziecko będzie dążyć do
nawiązania niestosownych bądź nieadekwatnych fizycznych kontaktów
z dorosłymi; w takich sytuacjach pracownik powinien reagować z wyczuciem,
jednak stanowczo i pomóc dziecku zrozumieć znaczenie osobistych granic.
Pracownikowi zabrania się:
a) bicia, szturchania, popychania oraz naruszania integralności fizycznej dziecka
w jakikolwiek inny sposób,
b) dotykania dziecka w sposób, który może być uznany za nieprzyzwoity lub
niestosowny.
W sytuacjach wymagających czynności pielęgnacyjnych i higienicznych wobec
dziecka, pracownik zobowiązany jest unikać innego niż niezbędny kontakt fizyczny
z dzieckiem. W każdej czynności pielęgnacyjnej i higienicznej, związanej
z pomaganiem dziecku w ubieraniu się i rozbieraniu, jedzeniu, myciu, przewijaniu
czy korzystaniu z toalety, pracownikowi powinna w miarę możliwości kadrowych
asystować druga osoba zatrudniona. Jeśli pielęgnacja i opieka higieniczna nad
dziećmi należą do obowiązków pracownika – zostanie on przeszkolony w tym
kierunku.
Podczas dłuższych niż jednodniowe wyjazdów i wycieczek niedopuszczalne jest
spanie z dzieckiem w jednym łóżku.
Kontakt fizyczny z dzieckiem musi być jawny, nieukrywany, nie może wiązać się
z jakąkolwiek gratyfikacją ani wynikać z relacji władzy. Jeśli pracownik będzie
świadkiem jakiegokolwiek z wyżej opisanych zachowań i/lub sytuacji ze strony
innych dorosłych lub dzieci, zobowiązany jest zawsze poinformować o tym osobę
odpowiedzialną (np. nauczyciela, dyrektora) i/lub postępować zgodnie
z obowiązującą procedurą interwencji.
V. Kontakty pracownika z dzieckiem poza godzinami pracy
Obowiązuje zasada, że kontakt z dziećmi uczęszczającymi do Poradni powinien
odbywać się wyłącznie w godzinach pracy i dotyczyć celów edukacyjnych lub
wychowawczych.
Pracownikowi zabrania się zapraszania dzieci do swojego miejsca zamieszkania,
spotykania się z nimi poza godzinami pracy; obejmuje to także kontakty z dziećmi
poprzez prywatne kanały komunikacji (prywatny telefon, e-mail, komunikatory,
profile w mediach społecznościowych).
Jeśli zachodzi taka konieczność, właściwą formą komunikacji z dziećmi i ich
rodzicami lub opiekunami poza godzinami pracy są kanały służbowe (e-mail,
telefon służbowy).
Jeśli zachodzi konieczność spotkania z dziećmi poza godzinami pracy, pracownik
zobowiązany jest poinformować o tym dyrektora placówki, a rodzice/opiekunowie
dzieci muszą wyrazić zgodę na taki kontakt.
Utrzymywanie i relacji towarzyskich lub rodzinnych (jeśli dzieci rodzice/opiekunowie
dzieci są osobami bliskimi wobec pracownika) wymaga
zachowania poufności wszystkich informacji dotyczących innych dzieci, ich
rodziców oraz opiekunów.
VI. Bezpieczeństwo online
Pracownik musi być świadomy cyfrowych zagrożeń i ryzyka wynikającego
z rejestrowania swojej prywatnej aktywności w sieci przez aplikacje i algorytmy,
a także własnych działań w Internecie. Dotyczy to lajkowania określonych stron,
korzystania
z
aplikacji
randkowych, na których może on spotkać
dzieci/uczniów/uczennice, obserwowania określonych osób/stron w mediach
społecznościowych i ustawień prywatności kont, z których korzysta. Jeśli profil
pracownika jest publicznie dostępny, to również dzieci i ich rodzice/opiekunowie
mają wgląd w cyfrową aktywność pracownika.
Pracownik zobowiązany jest wyłączać lub wyciszać osobiste urządzenia
elektroniczne w trakcie lekcji oraz wyłączyć na terenie funkcjonalność Bluetooth.
Pracownikowi zabrania się nawiązywania kontaktów z dziećmi poprzez
przyjmowanie bądź wysyłanie zaproszeń w mediach społecznościowych.
W sytuacjach, w których rodzice/opiekunowie lub widzowie wydarzeń i uroczystości
organizowanych przez Poradnię rejestrują wizerunki dzieci/uczniów do prywatnego
użytku, informujemy na początku każdego z tych wydarzeń o tym, że:
a) Przetwarzanie, w tym publikowanie zdjęć/nagrań zawierających wizerunki
dzieci/uczniów i osób dorosłych wymaga udzielenia zgody przez te osoby, w
przypadku dzieci – przez ich rodziców/opiekunów,
b) zdjęcia lub nagrania zawierające wizerunki dzieci/uczniów nie powinny być
udostępniane w mediach społecznościowych ani na serwisach otwartych,
chyba że rodzice lub opiekunowie dzieci/uczniów wyrażą na to zgodę,
c) przed publikacją zdjęcia/nagrania online zawsze sprawdzamy ustawienia
prywatności, aby upewnić się, kto będzie mógł uzyskać dostęp do wizerunku
dziecka/ucznia.
Przedstawiciele mediów lub dowolna inna osoba, którzy chcą zarejestrować
organizowane przez nas wydarzenie i opublikować zebrany materiał, muszą
zgłosić taką prośbę wcześniej i uzyskać zgodę dyrekcji Poradni.
W powyższej sytuacji poinformujemy dokonującego rejestracji wydarzenia
i dokonującego publikacji, że powinien on spełnić obowiązki prawne dotyczące
rozpowszechniania wizerunku, w tym uzyskać na piśmie od rodziców/opiekunów
zgody na rozpowszechnianie wizerunku ich dzieci. Przedstawiciele mediów lub
dowolna inna osoba, którzy chcą zarejestrować organizowane przez nas
wydarzenie i opublikować zebrany materiał, zobowiązani są udostępnić:
a) informacje o imieniu, nazwisku i adresie osoby lub redakcji występującej
o zgodę
b) uzasadnienie potrzeby rejestrowania wydarzenia oraz informacje, w jaki sposób
i w jakim kontekście zostanie wykorzystany zebrany materiał,
c) podpisaną deklarację o zgodności podanych informacji ze stanem faktycznym.
Personelowi (nazwa placówki) nie wolno umożliwiać przedstawicielom mediów
i osobom nieupoważnionym utrwalania wizerunku dziecka/ucznia na terenie
instytucji bez pisemnej zgody rodzica/opiekuna dziecka/ucznia oraz bez zgody
dyrekcji.
Personel Poradni nie kontaktuje przedstawicieli mediów z dziećmi, nie przekazuje
mediom kontaktu do rodziców/opiekunów dzieci/uczniów i nie wypowiada się
w kontakcie z przedstawicielami mediów o sprawie dziecka/ucznia lub jego
37
rodzica/opiekuna. Zakaz ten dotyczy także sytuacji, gdy pracownik jest
przekonany, że jego wypowiedź nie jest w żaden sposób utrwalana.
W celu realizacji materiału medialnego, dyrekcja może podjąć decyzję
o udostępnieniu wybranych pomieszczeń Poradni dla potrzeb nagrania.
Podejmując taką decyzję, poleca przygotowanie pomieszczenia w taki sposób, aby
uniemożliwić rejestrowanie przebywających na terenie dzieci/uczniów.
Jeśli dzieci/uczniowie, rodzice lub opiekunowie nie wyrazili zgody na
rozpowszechnianie wizerunku dziecka/ucznia, respektujemy ich decyzję.
Z wyprzedzeniem ustalamy z rodzicami/opiekunami i dziećmi sposób, w jaki osoba
rejestrująca wydarzenie będzie mogła zidentyfikować dziecko/ucznia, aby nie
utrwalać jego wizerunku na zdjęciach indywidualnych i grupowych, a w przypadku,
gdyby do takiego utrwalenia doszło – jak rozpoznać to dziecko/ucznia aby
zdjęcia/nagrania z jego udziałem nie upubliczniać, a w przypadku upubliczniania
tego zdjęcia lub nagrania – dokonać uprzedniej anonimizacji dziecka/ucznia.
Poradnia
przechowuje
materiały
zawierające
wizerunek
dzieci/uczniowie/wychowankowie w sposób zgodny z prawem i bezpieczny dla
dzieci/uczniów:
a) nośniki analogowe zawierające zdjęcia i nagrania są przechowywane
w zamkniętej na klucz szafie, a nośniki elektroniczne zawierające zdjęcia
i nagrania są przechowywane w folderze chronionym z dostępem
ograniczonym do osób uprawnionych przez (nazwa placówki),
b) nośniki będą przechowywane przez okres wymagany przepisami prawa o
archiwizacji,
c) nie przechowujemy w Poradni materiałów elektronicznych zawierających
wizerunki dzieci/uczniów na nośnikach nieszyfrowanych ani mobilnych, takich
jak telefony komórkowe i urządzenia z pamięcią przenośną (np. pendrive),
d) nie jest dozwolone używanie przez personel osobistych urządzeń rejestrujących
(tj. telefony komórkowe, aparaty fotograficzne, kamery) w celu rejestrowania
wizerunków dzieci/uczniów,
e) jedynym sprzętem, którego używamy jako instytucja, są urządzenia rejestrujące
należące do Poradni.
Materiał opracowany został na podstawie zapisów ustawy z dnia 28 lipca 2023 r. o
zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.
z 2023 r. poz. 1606), która wprowadza termin „standardy ochrony małoletnich”, oraz
podręcznika Standardy ochrony dzieci/uczniowie/wychowankowie w żłobkach i
placówkach oświatowych pod redakcją Agaty Sotomskiej z Fundacji „Dajemy
Dzieciom Siłę”